Τι είναι το παντζέχρι;


Τι σημαίνει η λέξη παντζέχρι;

Απαντήσεις





Το παντζέχρι είναι ένας σβόλος που σχηματίζεται στα εντόσθια των φυτοφάγων ζώων και που πιστευόταν ότι έχει ιαματικές ιδιότητες, ιδίως ως αντιφάρμακο στο δηλητήριο των φιδιών. Σχηματίζεται από τις τρίχες που τυχαίνει να καταπιεί το ζώο, συγκολλημένες μεταξύ τους υπό την επίδραση των υγρών του πεπτικού σωλήνα. Είναι πράσινο, και μάλιστα σε παλιά κείμενα βρίσκει κανείς και τη σπάνια λέξη παντζεχρένιος = πρασινωπός.

Η λέξη είναι δάνειο από το τουρκικό panzehir. Παντζέχρι βρίσκει κανείς άφθονο στις κατσίκες, αλλά, σύμφωνα με τον Καισάριο Δαπόντε, που είχε καταρτίσει κατάλογο των εξαιρετικών πραγμάτων, το καλύτερο είναι του φιδιού και του σκαντζόχοιρου. Σε ένα παλιό γαλλοελληνικό λεξικό βρίσκω τη λέξη bezoard να εξηγείται ως «λίθος εντόσθίδιος χρησιμεύων ως αντιφάρμακον, παντζέχρι». Το bezoard κάτι θα θυμίζει στους φανατικούς αναγνώστες του Χάρι Πότερ.

Όπως λέει ο Στέφανος Γρανίτσας στα Άγρια και τα ήμερα του βουνού και του λόγγου, γραμμένο στις αρχές του 20ού αιώνα: «Εις τον κατασκευαζόμενον δρόμον Αγράφων κάθε αγρότης φέρει μαζί του παντζέχρι, διότι τα φίδια είναι άφθονα, απαντώμενα υπό κάθε μεγάλην πέτρα. [...] Πίνουν απ' αυτό ολίγα θρύμματα οι δηλητηριαζόμενοι από φίδια και θεραπεύονται. Είναι πράγματι αποτελεσματικώτατον το φάρμακον. Ακόμη προχθές το είδαμεν όλοι στο Μοναστηράκι των Αγράφων, όπου εσώθη ένας άνθρωπος».



Προσθήκη νέας απάντησης