Τι είναι το Μπαΐρι;


Τι σημαίνει η λέξη Μπαΐρι;

Απαντήσεις





Μπαΐρι είναι η πλαγιά του βουνού ή του λόφου, είναι όμως και ο άγονος τόπος, το χέρσο χωράφι, ακόμα και η αλάνα. Δάνειο από το τουρκικό bayir. Κοινό σημείο στις δύο σημασίες, ότι το μέρος είναι γυμνό, γεμάτο πέτρες και αγριόχορτα. Η λέξη είναι ολοζώντανη σε πολλές περιοχές του ελλαδικού χώρου, όπως μαρτυρούν και τα πολλά τοπωνύμια που υπάρχουν σε ενικό και πληθυντικό.

Στην οθωμανική Θεσσαλονικη, οι Οθωμανοί (για λόγους υγείας ή επιβολής) προτιμούσαν το επάνω τμήμα της πόλης, το ονομαζόμενο Μπαΐρι - από εκεί και το επίθετο Βαϊρλής. Ο Νίκος Παπάζογλου το τραγούδησε («φρέσκο ασβεστωμένο το Μπαΐρι») στα Σύνεργα. Ο Μακρυγιάννης, διεκτραγωδώντας την καταστροφή της Ρούμελης, ρωτάει: «Πέστε μου πολιτείαν να μην κάηκε και οι γες έρημες και Μπαΐρια ώς την σήμερον». Ένα δημοτικό της ξενιτιάς, σπαραχτικό, λέει: «Τον ξένο παν, τον θάφτουμε σε χέρισο μπαΐρι, χωρίς παπά, χωρίς κεριά, χωρίς μανούλας δάκρυα».

Η λεσβιακή έκφραση «Μπαϊρίσια αλεπού» σημαίνει τον παμπόνηρο άνθρωπο - «επειδή στο γυμνό μπαΐρι δεν έχει τόπο να κρυφτεί, αναπτύσσει στο έπαρκο την εξυπνάδα της». Αντίθετα, η μακεδονίτικη «τούρνα μπαϊρίσια» (τούρνα είναι το πουλί γερανός) δηλώνει τον βλάκα. Δεν ωφελούν όλους εξίσου τα μπαΐρια.

Γεράσιμος Αν. Μαρκαντωνάτος
Από το βιβλίο του Νίκου Σαραντάκου "Λέξεις Που Χάνονται"



Προσθήκη νέας απάντησης