Τι είναι το Γκατζόλι;


Τι σημαίνει και από που προέρχεται η λέξη Γκατζόλι;

Απαντήσεις





Όποιος έκανε φαντάρος ξέρει ότι ο νομός Έβρου, ιδίως στα σύνορα, λέγεται στη φανταρίστικη γλώσσα Γκατζολία, και σχεδόν όλοι έχουν ακούσει ότι το όνομα βγήκε επειδή οι ντόπιοι ονομάζουν γκατζόλι το γαϊδούρι. Σωστά είναι αυτά, αλλά υπάρχουν και άλλα. Καταρχάς, η λέξη γκατζόλι δεν είναι λέξη αποκλειστικά εβρίτικη· το Ιστορικό Λεξικό Ακαδημίας καταγράφει τους τύπους γκαζέλι, γαζέλι, γκατζόλι σχεδόν σε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα (πλην Πελοποννήσου), αλλά και στην Κρήτη - βέβαια, αυτά ίσχυαν το 1900, που συγκεντρώθηκε το υλικό του λεξικού.

Σήμεραα δεν ξέρω αν λέγεται σε άλλες περιοχές η λέξη· και τότε όμως, στη Θράκη ακουγόταν περισσότερο· άλλωστε, το ίδιο λεξικό καταγράφει το παρατσούκλι Γκατζουλοσουφλιώτης, παρατσούκλι των κατοίκων της περιοχής Σουφλίου επειδή χρησιμοποιούν πολύ τους γαϊδάρους στις εργασίες τους. Το λεξικό δίνει και παροιμίες, όπως «Το χαμαδό το γκατζόλι όλοι το ανεβαίνουν», δηλαδή τους αδύνατους όλοι τους εκμεταλλεύονται. Μια άλλη: «Μπράβο λεν και στα γκατζόλια όταν βγουν από τη λάσπη», για έπαινο που θεωρούμε περιττό.

Η ετυμολογία της είναι ενδιαφέρουσα. Κατά το ίδιο λεξικό, είναι δάνειο από το υστερολατινικό gazella = φοράδα, που προέρχεται από το αραβικό ghasel, τη δορκάδα. Που σημαίνει ότι η γκατζόλα και η γαζέλα είναι ετυμολογικώς ξαδερφούλες - σίγουρα άλλη χάρη θα είχε η θητεία στη Γαζελία!



Προσθήκη νέας απάντησης