Τι είναι European Constitution;


Κατηγορίες: 

Απαντήσεις



European Constitution σημαίνει Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Προέκυψε μετά την υποβολή σχεδίου από την Ευρωπαϊκή Συνέλευση, την έγκριση αυτού σαν βάση συζήτησης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (Ε.Σ) της Θεσσαλονίκης επί Ελληνικής Προεδρίας, την υποβολή κειμένου από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη, την αποτυχία επίτευξης συμφωνίας στο Ε.Σ των Βρυξελλών επί Ιταλικής Προεδρίας και την ομόφωνη αποδοχή του νέου κειμένου της Διακυβερνητικής Διάσκεψης από το Ε.Σ των Βρυξελλών την 18-6-2004 επί Ιρλανδικής Προεδρίας (βλέπε όρους European Convention και Intergovernmental Conference). Ο επίσημος τίτλος ήταν «Συνθήκη που εγκαθιστά ένα Σύνταγμα για την Ευρώπη» (Treaty establishing a Constitution for Europe). Η Συνθήκη υπογράφηκε από τους ηγέτες των 25 κρατών μελών της Ε.Ε στη Ρώμη την 29.10.2004. Για να ίσχυε έπρεπε να επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε) με απόφαση των εθνικών κοινοβουλίων ή με δημοψηφίσματα. Σύμφωνα με Δήλωση που καταχωρήθηκε στην Τελική Πράξη, εάν μετά παρέλευση δύο ετών από την υπογραφή του Συντάγματος από τους αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων τα τέσσερα πέμπτα των κρατών μελών έχουν επικυρώσει το κείμενο και εάν ένα ή περισσότερα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσχέρειες όσον αφορά την επικύρωση, το θέμα παραπέμπεται στο Ε.Σ. Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ενοποιούσε σε ενιαίο κείμενο (single text) όλες τις προηγούμενες Συνθήκες. Δεν έπαυε, όμως, και αυτό να είναι μία Συνθήκη.

Μέχρι τον Ιούνιο του 2007, η Συνθήκη είχε απορριφθεί σε δημοψηφίσματα στη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες, είχε επικυρωθεί από 18 κράτη μέλη ενώ στα υπόλοιπα κράτη μέλη οι σχετικές διαδικασίες είχαν αναβληθεί. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών της 21- 23 Ιουνίου 2007 αποφάσισε όπως η Ε.Ε εγκαταλείψει την προσπάθεια για την πλήρη επικύρωση της συνταγματικής συνθήκης και να την αντικαταστήσει με ένα ήσσονος σημασίας στόχο που ονομαζόταν «Μεταρρυθμιστική Συνθήκη» (Reform Treaty). Για το σκοπό αυτό συγκλήθηκε Διακυβερνητική Διάσκεψη στο διάστημα της Πορτογαλικής προεδρίας (Β’ εξάμηνο 2007) που κατέληξε στην υπογραφή τη 13.12.2007 από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της μεταρρυθμιστικής Συνθήκης της Λισσαβόνας (βλέπε όρο Treaty of Lisbon). Πολλές τροποποιήσεις που πρότεινε το σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγματος ενσωματώθηκαν στη Συνθήκη της Λισσαβόνας. Άλλες, και ιδιαίτερα αυτές που τόνιζαν τον ομοσπονδιακό χαρακτήρα της Ε.Ε, αφαιρέθηκαν.

Για ιστορικούς λόγους, οι κυριότερες τροποποιήσεις που επιχείρησε να εισάγει το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ήσαν οι εξής:

► H E.E αποκτά μία ενιαία νομική προσωπικότητα (single legal personality).

► το Σύνταγμα και οι κανόνες δικαίου της Ε.Ε υπερέχουν έναντι του Συντάγματος και του δικαίου των κρατών μελών.

► Ενσωματώνεται στο Σύνταγμα ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (Charter of Fundamental Rights).

► Καθορίζεται ευκρινέστερα η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ε.Ε και των κρατών μελών. Το Σύνταγμα καθορίζει τις αρμοδιότητες της Ένωσης και προβλέπει ότι όποια αρμοδιότητα δεν απονέμεται ρητώς σε Ευρωπαϊκό επίπεδο πρέπει να παραμένει σε εθνικό επίπεδο. Στη βάση αυτή οι αρμοδιότητες της Ένωσης διακρίνονται σε: α) αποκλειστικές αρμοδιότητες της Ένωσης β) περιοχές συμμετοχικής αρμοδιότητας γ) αρμοδιότητα προώθησης και συντονισμού της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης των κρατών μελών δ) αρμοδιότητα διαμόρφωσης και εφαρμογής της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (common and foreign and security policy) συμπεριλαμβανομένου του προοδευτικού πλαισίου μιας κοινής αμυντικής πολιτικής (common defense policy) ε) αρμοδιότητα ανάληψης δράσης για την υποστήριξη, το συντονισμό ή τη συμπλήρωση της δράσης των κρατών μελών σε ορισμένες περιοχές. Η νομισματική πολιτική αναφέρεται στις περιοχές όπου η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα. Επιπρόσθετα, το Σύνταγμα ενισχύει την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας (principles of subsidiarity and proportionality). Απαιτεί όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξηγεί τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τις δύο αρχές όταν υποβάλλει πρόταση και για πρώτη φορά προβλέπεται διαβούλευση με τα εθνικά κοινοβούλια που έχουν το δικαίωμα έκδοσης γνώμης για το μη σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας σε συγκεκριμένη περίπτωση.

► Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν αποτελεί πλέον μία σύνθεση του Συμβουλίου αλλά καθίσταται αυθύπαρκτος θεσμός. Απαρτίζεται από τους Αρχηγούς Κρατών ή Κυβερνήσεων των κρατών μελών, από τον Πρόεδρό του και τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ε.Ε συμμετέχει χωρίς δικαίωμα ψήφου.

► Δημιουργούνται νέες ηγετικές θέσεις στην Ε.Ε:
α) ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο οποίος εκλέγεται από το Ε.Σ με ειδική πλειοψηφία για θητεία δυόμισι ετών, άπαξ ανανεώσιμη. Ο Πρόεδρος του Ε.Σ δεν μπορεί να ασκεί εθνικό αξίωμα. Είναι υπεύθυνος για τη συνέχεια των εργασιών του Ε.Σ και χωρίς να ασκεί νομοθετικές αρμοδιότητες παρέχει στην Ε.Ε το απαραίτητο κύρος σε ζητήματα πολιτικής κατεύθυνσης
β) ο Υπουργός Εξωτερικών της Ένωσης ο οποίος εκπροσωπεί την Ε.Ε στη διεθνή σκηνή και κατέχει και θέση Αντιπροέδρου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενώ προεδρεύει μόνιμα του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων. Στο αξίωμα αυτό συγκεντρώνονται οι αρμοδιότητες που ασκούν σήμερα ο Ύπατος Εκπρόσωπος για την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική άμυνας και ο Επίτροπος για τις εξωτερικές σχέσεις. Θα συμβάλλει με τις προτάσεις του στη διαμόρφωση της ανωτέρω κοινής πολιτικής και θα εφαρμόζει τις σχετικές αποφάσεις που εκδίδουν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο των Υπουργών.

► Το Συμβούλιο των Υπουργών συνεδριάζει δημόσια όταν συσκέπτεται και αποφασίζει επί σχεδίων νομοθετικών πράξεων.

► Διευκρινίζονται με σαφήνεια οι ρόλοι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εφαρμόζεται η αρχή του διαθεσμικού προγραμματισμού (interinstitutional programming) με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επεκτείνεται η διαδικασία της συναπόφασης (co-decision). Το 95% περίπου της νομοθετικής διαδικασίας απαιτεί και την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

► Προβλέπονται οι εξής δράσεις που θα αντικαταστήσουν τις προηγούμενες όταν το Σύνταγμα τεθεί σε ισχύ: 1) o ευρωπαϊκός νόμος (European law). Αποτελεί νομοθετική πράξη γενικής ισχύος. Είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος 2) ο ευρωπαϊκός νόμος-πλαίσιο (European framework law). Είναι νομοθετική πράξη που δεσμεύει κάθε κράτος μέλος στο οποίο απευθύνεται όσον αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, αλλά αφήνει την επιλογή της μορφής και των μέσων στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών 3) ο ευρωπαϊκός κανονισμός (European regulation). Αποτελεί μη νομοθετική πράξη γενικής ισχύος για την εφαρμογή νομοθετικών πράξεων και ορισμένων διατάξεων του Συντάγματος. Μπορεί να είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και να ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος ή να δεσμεύει κάθε κράτος μέλος στο οποίο απευθύνεται όσον αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα αλλά να αφήνει την επιλογή της μορφής και των μέσων στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών 4) η ευρωπαϊκή απόφαση (European decision). Αποτελεί μη νομοθετική πράξη, δεσμευτική ως προς όλα τα μέρη της. Όταν ορίζει αποδέκτες, είναι δεσμευτική μόνο για αυτούς 5) οι ευρωπαϊκές συστάσεις και γνώμες (European recommendations and opinions) που δεν έχουν δεσμευτικό αποτέλεσμα.

► Εξακολουθεί να ισχύει το σύστημα της εναλλασσόμενης εξάμηνης προεδρίας αλλά με τη μορφή της 18μηνης συλλογικής προεδρίας (team presidency). Κάθε κράτος μέλος προεδρεύει εκ περιτροπής των συνθέσεων του Συμβουλίου των Υπουργών (με εξαίρεση του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων) για ένα εξάμηνο και συνεπικουρείται από τα άλλα δύο μέλη της τριανδρίας με βάση κοινό πρόγραμμα. Τα μέλη της ομάδας μπορούν να αποφασίζουν διαφορετικές ρυθμίσεις μεταξύ τους. Η Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων (COREPER) προεδρεύεται από το μέλος της ομάδας που ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου των Γενικών Υποθέσεων.

► Ο αριθμός των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που σύμφωνα με τη Συνθήκη της Νίκαιας δεν μπορούσε να υπερβεί τους 732, από τις ευρωεκλογές του 2009 και εξής θα είναι 750 με κατώτερο αριθμό για τα κράτη μέλη τους έξη και ανώτερο τους 96. Εάν μέχρι το 2009 εισέλθουν στην Ε.Ε η Βουλγαρία και η Ρουμανία ισχύει η μεταβατική διάταξη μέχρι το 2009 σύμφωνα με την οποία η μεν πρώτη θα έχει 18 και η δεύτερη 35 ευρωβουλευτές. Ο ακριβής αριθμός των εδρών που θα κατανεμηθεί στα κράτη μέλη από το 2009 θα αποφασισθεί πριν από τις ευρωεκλογές του έτους αυτού σύμφωνα με το φθινόντως αναλογικό σύστημα.

► Μέχρι το έτος 2014 κάθε κράτος μέλος έχει ένα Επίτροπο. Μετά το έτος αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει ένα αριθμό ίσο με τα δύο τρίτα των κρατών μελών και θα ισχύει το σύστημα της ισοδύναμης εναλλαγής (equal rotation). Για την εκλογή Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προηγείται διαβούλευση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα πρόσωπα των υποψηφίων ενώ λαμβάνεται υπόψη το αποτέλεσμα των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

► Η διαδικασία συναπόφασης καθιερώνεται σαν η κυρίαρχη διαδικασία ενώ οι άλλες νομοθετικές διαδικασίες όπως η συμβουλευτική διαδικασία και η διαδικασία σύμφωνης γνώμης εφαρμόζονται κατ’ εξαίρεση.

► Ο ορισμός της ειδικής πλειοψηφίας (qualified majority) είχε διαμορφωθεί ως εξής: όπου για τη λήψη αποφάσεων του Συμβουλίου το Σύνταγμα απαιτεί ειδική πλειοψηφία, αυτή επιτυγχάνεται με διπλή πλειοψηφία (double majority) 15 τουλάχιστον κρατών μελών που εκπροσωπούν α) το 55% του αριθμού των κρατών μελών και β) τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της Ε.Ε. Όταν το Συμβούλιο δεν ενεργεί μετά από πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή του Υπουργού των Εξωτερικών, η ειδική πλειοψηφία συνίσταται τουλάχιστον στο 72% των μελών του Συμβουλίου που εκπροσωπούν κράτη μέλη με συνολικό πληθυσμό τουλάχιστον του 65% του συνολικού πληθυσμού της Ένωσης. Δίνεται, παράλληλα, η δυνατότητα σε μία ομάδα τουλάχιστον 4 κρατών μελών να μπλοκάρει μία απόφαση του Συμβουλίου (blocking minority). Επίσης, ένας αριθμός μελών του Συμβουλίου που εκπροσωπεί τουλάχιστον τα τρία τέταρτα της blocking minority, είτε σε επίπεδο αριθμού κρατών μελών ή σε επίπεδο πληθυσμού, μπορεί να αναστείλει τη ψηφοφορία οπότε συνεχίζονται οι συζητήσεις μέχρι να επιτευχθεί ευρύτερη συναίνεση. Στην περίπτωση της ειδικής πλειοψηφίας, οι ψήφοι κάθε κράτους μέλους σταθμίζονται δηλαδή κάθε κράτος μέλος έχει ένα ορισμένο αριθμό ψήφων.

► Η ομοφωνία (unanimity) περιορίζεται κύρια στα εξής θέματα: 1) καθορισμός των ιδίων πόρων και των χρηματοοικονομικών προοπτικών της Ε.Ε 2) φορολογία και μερικά κοινωνική πολιτική 3) κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική άμυνας όπου ισχύει κατ’ αρχήν η ειδική πλειοψηφία εκτός εάν κάποιο μέλος του Συμβουλίου δηλώσει ότι για ζωτικούς και δεδηλωμένους λόγους εθνικής πολιτικής προτίθεται να αντιταχθεί οπότε αναζητείται ομόφωνη πρόταση 4) απονομή στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ειδικών καθηκόντων σχετικά με τις πολιτικές που αφορούν την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών και λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων όπως επίσης η ψήφιση ευρωπαϊκού νόμου για την τροποποίηση του Καταστατικού της ΕΚΤ 5) ένταξη στους ελάχιστους κανόνες για τον ορισμό ποινικών αδικημάτων και κυρώσεων σε τομείς ιδιαίτερης σοβαρής εγκληματικότητας πέραν αυτών που αναφέρει το Σύνταγμα στο άρθρο ΙΙΙ-172 6) ψήφιση ευρωπαϊκού νόμου για τη σύσταση Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας εντός των πλαισίων της Eurojust με στόχο την καταπολέμηση αδικημάτων που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ε.Ε και ψήφιση ευρωπαϊκής απόφασης για την επέκταση των ανωτέρων αδικημάτων με διασυνοριακή διάσταση 7) ευρωπαϊκές αποφάσεις και συστάσεις του Συμβουλίου που εκδίδονται στο πλαίσιο της διαρθρωμένης συνεργασίας εκτός ορισμένων εξαιρέσεων για τις οποίες απαιτείται ειδική πλειοψηφία 8) έγκριση του Συμβουλίου για τη λήψη από κράτος μέλος περιοριστικών φορολογικών μέτρων έναντι ενός ή περισσοτέρων τρίτων κρατών 9) περιπτώσεις που το Σύνταγμα παρέχει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τη δυνατότητα να επιτρέπει στο Συμβούλιο των Υπουργών να αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία ή να ακολουθεί τη συνήθη νομοθετική διαδικασία αντί της ισχύουσας ειδικής 10) εξουσιοδότηση για την καθιέρωση ενισχυμένης συνεργασίας 11) η απόφαση του Συμβουλίου των Υπουργών επί ευρωπαϊκού νόμου ή νόμου πλαισίου που ρυθμίζει το δικαίωμα ψήφου στις δημοτικές εκλογές και τις ευρωεκλογές πολιτών της Ε.Ε που διαμένουν σε άλλα κράτη μέλη 11) απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών για έκδοση ευρωπαϊκού νόμου ή νόμου πλαισίου για τη θέσπιση μέτρων σχετικά με τα διαβατήρια, τις αστυνομικές ταυτότητες, τίτλους διαμονής ή κάθε άλλο εξομοιούμενο έγγραφο 12) απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών για τη θέσπιση των αναγκαίων μέτρων για την εκλογή μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μετά από σχέδιο που υποβάλλει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και έγκριση του Συμβουλίου των Υπουργών αναφορικά με το φορολογικό καθεστώς των μελών και πρώην μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

► Τα κράτη μέλη που πληρούν υψηλά κριτήρια στρατιωτικών δυνατοτήτων και επιθυμούν να αναλάβουν αυστηρότερες δεσμεύσεις για πλέον απαιτητικές στρατιωτικές, αστυνομικές και ειρηνευτικές αποστολές, καθιερώνουν μεταξύ τους Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία (Standing Structured Cooperation). Κάθε κράτος μέλος που επιθυμεί να προσχωρήσει αργότερα στη συνεργασία αυτή γνωστοποιεί την πρόθεσή του αυτή στο Συμβούλιο και τον Υπουργό Εξωτερικών της Ένωσης. Το Συμβούλιο επικυρώνει τη συμμετοχή με την έκδοση ευρωπαϊκής απόφασης.

► Εφόσον το Συμβούλιο ευρίσκεται σε αδυναμία να λάβει απόφαση για θέματα προοδευτικής χάραξης κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής άμυνας, καθιερώνεται η Ενισχυμένη Συνεργασία (Enhanced Cooperation) στο πλαίσιο της Ε.Ε. Στην περίπτωση που ένα συμμετέχον κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα συμμετέχοντα κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους. Ενισχυμένη Συνεργασία μπορεί να υπάρξει και σε άλλους τομείς δράσεις, εκτός της εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, εφόσον προβλέπεται στο Σύνταγμα, με τη σύμφωνη άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου Υπουργών.

► Προβλέπεται για πρώτη φορά διαδικασία αποχώρησης κράτους μέλους από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι θεσμικές και πολιτικές συνέπειες της οικειοθελούς αποχώρησης τυγχάνουν διαπραγμάτευσης το αποτέλεσμα της οποίας αποτυπώνεται σε συμφωνία μεταξύ του κράτους μέλους και του Συμβουλίου.

► Διατηρήθηκε ο πρωταρχικός σκοπός της ΕΚΤ που είναι η σταθερότητα των τιμών και αναγορεύθηκε και σαν στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ισορροπημένα όμως με το στόχο της οικονομικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με το άρθρο Ι – 3 «Η Ένωση θα εργάζεται για τη διαρκή ανάπτυξη της Ευρώπης που βασίζεται στην ισορροπημένη οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα των τιμών..». Διατηρήθηκε, επίσης, η sui generis μορφή της ΕΚΤ που έχει νομική προσωπικότητα αλλά απολαύει ανεξαρτησίας από την Ε.Ε και τα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό δεν εντάχτηκε στα κύρια ιδρύματα της Ένωσης του άρθρου Ι – 18 (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Συμβούλιο Υπουργών, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Δικαστήριο της Ε.Ε).

Προσθήκη νέας απάντησης